Ο δρόμος της επιστροφής

Ο άντρας και το άλογο γύρισαν στο τέλος ενός μακρινού δρόμου. Το άλογο σκύβει το κεφάλι, και ο άντρας, μ’ ένα εξαντλημένο σώμα, στέκεται στο πλάι του. Η επιστροφή δεν είναι το να γυρίζεις σ’ ό,τι ήσουν πριν φύγεις. Το σπίτι άδειασε. Δεν υπάρχει κανείς που να περίμενε. Και ο περασμένος χρόνος δεν ξανανοίγει. Κι όμως, γυρίζει. Το να υπάρχει, στο τέλος κάθε αναχώρησης, ένας που γυρίζει, έστω κι εξαντλημένος. Κι αν χάσει τον δρόμο, κι αν λυγίσει το σώμα, κι αν δεν υπάρχει κανείς να τον υποδεχτεί, μένει μια καρδιά που στρέφεται στο τέλος προς τον τόπο της. Ίσως αυτό είναι που ο Μπιον Σι-Τζι ήθελε να αφήσει μέσα στον πίνακα ως το τέλος. Η αναχώρηση ήταν μοίρα. Η επιστροφή ήταν πεπρωμένο.