Đường về

Người đàn ông và con ngựa đã trở về nơi cuối một con đường dài. Ngựa cúi đầu. Người đàn ông mang thân thể rã rời đứng bên cạnh. Trở về không phải là quay lại như trước khi đi. Ngôi nhà đã trống. Người từng chờ không còn. Thời gian đã qua không mở ra lại. Vậy mà vẫn trở về. Rằng ở cuối mọi cuộc ra đi, dù rã rời, vẫn có một kẻ trở về. Rằng dù lạc đường, dù thân còng xuống, dù không ai đón, vẫn còn lại một tấm lòng đến cùng hướng về chỗ của mình. Có lẽ đó là điều Byun Shi-ji muốn để lại trong tranh đến cuối cùng. Ra đi là số phận. Trở về là định mệnh.